Zasada – równość udziałów w majątku wspólnym. Podział majątku Płońsk – Adwokat Artur Magnuszewski.

Podział majątku Płońsk. Na wstępie należy wskazać, że zasadą wynikającą z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest to, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Jest to tzw. wspólność łączna, którą przewiduje art. 196 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego.

Niemniej jednak, po ustaniu wspólności małżeńskiej, dochodzi do przekształcenia wspólności łącznej we wspólność ułamkową. Wówczas mają do niej zastosowanie przepisy o dziale spadku i współwłasności ułamkowej. O tym, kiedy możliwy jest sam podział majątku wspólnego przeczytasz w artykule – Podział majątku wspólnego – kiedy możliwy?

Ustalenie tzw. „nierównych udziałów” – kiedy możliwe?

Co do zasady, zgodnie z art. 43 § 1 k.r.o., oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże, jak wskazuje ustawodawca w art. 43 § 2 i 3 k.r.o., z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

„Nierówne udziały” w świetle orzecznictwa sądowego.

Kiedy możemy domagać się ustalenia tzw. „nierównych udziałów”? Jak podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, „zastosowanie art. 43 § 2 k.r.o. możliwe jest wyjątkowo dopiero wówczas, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównych udziałów, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych”. Nadto, „ocena ważnych powodów ustalenia nierównych udziałów powinna być w tym zakresie kompleksowa, wobec czego należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej” (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22.11.2022 r., I CSK 4075/22).

Nie wystarcza sama dysproporcja w zarobkach.

Co istotne – dla możliwości ustalenia tzw. „nierównych udziałów” nie wystarczająca jest nawet (sama) znacząca dysproporcja w zarobkach jednego z małżonków bądź wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego (o winie w rozkładzie pożycia przeczytasz tu Rozwód – wina rozkładu pożycia. Odstąpienie od zasady równych udziałów wymaga wystąpienia (łącznie) dwóch przesłanek: ważnych przyczyn oraz różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego.

Przyczynianie się do powstania majątku.

Trafnie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 lipca 2020 r., że „ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, o którym stanowi art. 43 § 2 k.r.o., jest dopuszczalne w razie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, a mianowicie – przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu oraz istnienie ważnych powodów, które uzasadniają ustalenie nierównych udziałów. Przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego rozumie się całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspakajanie jej potrzeb (art. 27 k.r.o.), czyli nie tylko wysokość zarobków, czy innych dochodów osiąganych przez każdego z nich, lecz także, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich. 

Przyczynianie się do powstania majątku to także „zajmowanie się domem”.

O stopniu przyczyniania się każdego z małżonków świadczą nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne, lecz także nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Co ważne, dla oceny stopnia przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego nie mają przesądzającego znaczenia wyliczenia czysto matematyczne (…)” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20.07.2020 r., IV CSK 136/19).

Ważne powody – jak to rozumieć?

Z kolei przez przesłankę „ważnych powodów” należy rozumieć „okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania ten małżonek nie przyczynił się i w tym zakresie można mu przypisać winę. Przy ocenie „ważnych powodów” ustalenia nierównych udziałów należy uwzględniać całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności i wywiązywania się z obowiązków wobec rodziny, stosując kryteria natury etycznej” (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 25.10.2019 r., IV CSK 322/18).

Zawsze niezbędna jest indywidualna ocena danej sprawy.

Konkludując, każda ze spraw o podział majątku wspólnego wymaga indywidualnej oceny, czy występują w niej przesłanki dla ubiegania się o ustalenie nierównych udziałów. 

Zapraszamy do kontaktu w sprawach o podział majątku – Płońsk, Adwokat Artur Magnuszewski, ul. Szkolna 6/12. Po więcej informacji zajrzyj na naszą stronę główną.